معصوم وارد شده كه مراد از « الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ » سالخوردگان و افرادىاند كه مرض تشنگى دارند . و از جمله آنها حديثى است كه مرحوم سيد بحرانى در كتاب تفسير خود « البرهان » از امام باقر ( عليه السلام ) روايت كرده كه فرموده مراد از آيهء « وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ » سالخوردهء پير و كسى است كه بيمارى عطش دارد « 1 » . و نيز حديثى كه از امام على بن ابى طالب ( عليه السلام ) نقل شده كه آن حضرت آيهء « وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ » را به پير سالخورده تأويل فرمود « 2 » . از ابن عباس نيز نقل شده كه : مراد از آيه ، زن آبستن و زن بچه شيرده است كه براى ترس از ضرر بر كودك خود افطار كنند « 3 » . حاصل اينكه : مراد از آيهء شريفه « وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ . . . » كسانىاند كه روزه براى آنان مشقت و حرج دارد چنانچه از احاديث امامان ( عليهم السلام ) استفاده مىشود . چه « لا » در تقدير گرفته شود و چه مقتضاى وضع لغوى ، آن باشد مانند سالخوردگان و امثال آنان از افرادى كه روزه براى آنان حرجى باشد و اين حكم در شريعت اسلام باقى است و نسخ نشده است . مورد پنجم آيه شريفه « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ . . . » « 4 » : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد از خدا بترسيد و تقوا پيشه كنيد آنطور كه شايسته تقواى او است . سيوطى در اتقان مىنويسد : اين آيه شريفه با آيه « فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ . . . » « 5 » ( به قدر امكان تقوا پيشه كنيد ) نسخ شده است . عتائقى مىنويسد : از پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) سؤال شد چه چيز است معناى « حقّ تقاته » فرمود : اينكه خداوند متعال را اطاعت كنند و معصيت ننمايند و او را ياد كنند و فراموش ننمايند و شكر او را بجاى آورند و كفران ننمايند . سپس گفتند چه كسى مىتواند

--> ( 1 ) تفسير البرهان ، ج 1 ، ص 181 . ( 2 ) احكام القرآن جصاص ، ج 1 ، ص 221 . ( 3 ) تفسير الجلالين ، در تفسير آيه ، ص 37 . ( 4 ) سورهء آل عمران ، آيه 102 . ( 5 ) سورهء تغابن ، آيه 16 .